۱۰ روش برای سوشال مدیا دیتاکس

در تمام دوران زندگی‌مان، به غذا، دارو و حتی هوایی که تنفس می‌کنیم، اهمیت می‌دهیم. دلیل این توجه این است که نوع غذا و آب و هوایی که وارد بدن می‌کنیم، بر سلامت ما تأثیر می‌گذارد. آیا سلامت فقط در گرو سلامت جسمی است؟ روزانه چقدر به آنچه به ذهن و روان خود راه می‌دهیم، دقت می‌کنیم. ورود هر نوع داده به ذهن، در بلندمدت و کوتاه‌مدت چه تأثیری بر ذهن و سلامت روانی ما می‌گذارد؟

تا‌به‌حال پیش آمده که بلافاصله بعد از بیدارشدن، به سراغ تلفن همراه خود بروید؟ در سفرهایی که می‌روید، برای گرفتن بهترین عکس برای صفحۀ اینستاگرام، چقدر زمان صرف می‌کنید؟ اغلب آن‌قدر گوشی هوشمند در زندگی ما نقش دارد که متوجه زمانی که با آن‌ها می‌گذرانیم، نیستیم. سوشال مدیا دیتاکس یا همان سم‌زدایی شبکۀ اجتماعی (Social Media Detox)، آن روشی است که ما را از نحوۀ گذران زندگی آگاه می‌کند.

شبکه‌های اجتماعی همچون هر وسیلۀ دیگری جنبۀ مثبت و منفی دارند. ما باید نحوۀ استفاده از این ابزارها را یاد بگیریم و آن‌ها را در کنترل خود داشته باشیم. دیتاکس شبکه‌های اجتماعی درواقع راهکاری برای کنترل زندگی در دورۀ شبکه‌های اجتماعی است.

چند نکته

پیش از اینکه به سراغ نحوۀ انجام دیتاکس برویم، باید چند نکته را روشن کرد. دیتاکس شبکۀ اجتماعی، زمان آزاد شما را افزایش می‌دهد؛ بنابراین برای استفادۀ بهتر از این زمان، توصیه می‌کنیم یک فهرست از کارهایی که در این مدت مایل‌ به انجام آن‌ها هستید، تهیه کنید. در فهرست، کارهای زیر را می‌توانید قرار دهید:

• مدیتیشن؛
• مسافرت؛
• مطالعۀ کتاب؛
• فعالیت‌های ورزشی؛
• وقت‌گذراندن با دوستان و خانواده؛
• کار روی پروژه‌های عقب‌افتاده.

ممکن است وقتی که تصمیم گرفتید ذهن خود را از سموم شبکه‌های اجتماعی پاک کنید، این نگرانی برای شما پیش آید که چطور از اخبار مطلع شوید؟ یا اینکه در این مدت چطور با دوستان خود در ارتباط باشید؟

نگران نباشید! اگر خبری خیلی مهم باشد، حتماً از طریق خانواده، دوستان و اطرافیانتان خواهید شنید. بیشتر اخباری که روزانه از شبکه‌های اجتماعی به ما می‌رسد نه‌تنها مفید نیستند، بلکه ذهن را آشفته می‌سازند.

برای حفظ ارتباط با دوستان توصیه می‌کنیم:

• پیش از آغاز دورۀ دیتاکس، به دوستان خود درمورد تصمیمتان بگویید (شاید آن‌ها هم علاقه‌مند و همراه شما شدند).
• به آن‌ها اطلاع دهید که در این مدت از طریق ایمیل و تماس تلفنی با آن‌ها در ارتباط خواهید بود.
• اگر دوستان شما از نظر مسافت نزدیک هستند، یک ملاقات حضوری، ارتباط شما را محکم‌تر می‌سازد.

۱۰ روش سم‌زدایی

اگر حالا در تصمیم خود به اندازۀ کافی مصمم هستید، ببینیم چه کارهایی برای سم‌زدایی شبکۀ اجتماعی باید انجام داد:

1. شبکه‌های اجتماعی را از تلفن همراه خود حذف کنید.
   قبل از هر صحبت و بهانه‌ای، بدانید که این شرایط موقتی است. هر زمان که لازم باشد، امکان نصب مجدد شبکه‌های اجتماعی وجود دارد. اطلاعات و اکانت‌های شما باقی می‌مانند و چیزی را از دست نخواهید داد.
   به این عمل به‌عنوان نوعی تجربه نگاه کنید. در این مدت، احساسات خود را بررسی کنید. چه افکاری باعث وسوسۀ شما می‌شود؟ آن‌ها را بنویسید.

2. با دوستان خود دیتاکس شبکۀ اجتماعی انجام دهید.
   با یکی از دوستان خود که مصمم به انجام دیتاکس شبکۀ اجتماعی است، همراه شوید. نانسی کالیر (Nancy Colier)، روان‌درمانگر و نویسندۀ کتاب The Power of Off می‌گوید: «وقتی که شما دوستی را برای همراهی دارید، هدف را با علاقه و اشتیاق بیشتر دنبال می‌کنید و در مسیر، کمتر ناامید و بی‌انگیزه می‌شوید.»

3. برای برنامه‌های پرمصرف، محدودیت زمانی مشخص کنید.
   اپلیکیشن‌های پرمصرف خود را مشخص کنید. در دورۀ دیتاکس شبکۀ اجتماعی و حتی دیگر اوقات، برای این برنامه‌ها محدودیت زمان استفاده تعیین کنید. بعد از گذشت مدت‌زمان تعیین‌شده، برنامه به‌صورت خودکار قفل می‌شود و قابل استفاده نیست.

4. با دوستان و خانوادۀ خود صحبت کنید.
   بعضی از اطرافیانمان، ما را بهتر از خودمان می‌شناسند. با خانواده و دوستان درمورد عادات استفاده از گوشی همراه صحبت کنید. ممکن است متوجه بعضی از عادت‌هایتان مثل چک‌کردن گوشی در میان صحبت با دیگران، یا پیام‌دادن در هنگام غذاخوردن شوید.

5. کش یا روبان رنگی به دور گوشی خود ببندید.
   بستن روبان یا کش رنگی به دور گوشی همراه، کمک می‌کند زمانی که آن را می‌بینید، به‌صورت خودکار از آن استفاده نکنید. با دیدن یک مانع فیزیکی و غیرعادی، مغز شما وادار به تأمل می‌شود. همین وقفۀ کوتاه، زمان مناسبی برای یادآوریِ تصمیمتان و پایبندی به آن است.

6. صفحۀ قفل گوشی خود را تغییر دهید.
   کاترین پرایس (Catherine Price)، نویسندۀ کتاب How to Break up With Your Phone یک صفحۀ جذاب و مؤثر برای صفحۀ قفل گوشی، طراحی کرده است. در این حالت، به‌محض دردست‌گرفتن گوشی سه سؤال نمایش داده می‌شود. گاهی فقط برای رفع احساس تنهایی یا بی‌حوصلگی به سراغ گوشی می‌رویم. می‌توانید تصویری متناسب با روحیۀ خود طراحی کنید.

7. زمان و توجه خود را ارزشمند بدانید.
   از کودکی یاد می‌گیریم چطور از پول استفاده کنیم و ارزش آن را بدانیم؛ اما به اینکه زمان و توجه خود را صرف چه چیزی می‌کنیم، توجهی نداریم. به خاطر داشته باشید، پول قابل برگشت و جایگزینی است، اما ازدست‌رفتن زمان و توجه ما قابل جبران نیست. پس در خرج‌کردن آن توجه بیشتری داشته باشید.

8. برای گوشی همراه خود، ساعت خواب مشخص کنید.
   یک ساعت، به‌عنوان مثال ۹ شب، مشخص کنید. پس از آن، تلفن همراه را در محل مشخص و دور از دسترس قرار دهید. بهتر است که تلفن همراه دور از محل خواب شما باشد.

9. برای بیدارشدن از ساعت زنگ‌دار استفاده کنید.
   به‌جای استفاده از تلفن همراه، از ساعت زنگ‌دار استفاده کنید. لحظات اول پس از بیدارشدن به کارهای آن روز و چگونگی بهترساختن روز فکر کنید.

10. شبکه‌های اجتماعی را در یک پوشۀ جداگانه قرار دهید.
    در این حالت، با روشن‌کردن تلفن همراه، آیکن شبکه‌های اجتماعی را نمی‌بینید. چون دسترسی سخت‌تر شده است، احتمال رفتن به سراغ شبکه‌های اجتماعی کم می‌شود.

در آخر باید گفت…

فعالیت طولانی‌مدت در شبکه‌های اجتماعی زمان، آرامش، خواب آرام و منظم، اعتماد‌به‌نفس و احساس امنیت و رضایت از زندگی و حتی سلامت جسمی ما را به خطر می‌اندازد.

ما انسان‌ها، برای حل مسائل زندگی، خلق یک ایده یا وسیله و حتی درک احساس خوشبختی، به آرامش و تفکر عمیق نیاز داریم. اما امروز که اینترنت و شبکه‌های اجتماعی جزء جدانشدنی زندگی شده‌اند، استفاده از دیتاکس شبکۀ اجتماعی یا دیجیتال دیتاکس، راه‌حلی برای بازیابی آرامش و خلاقیت خواهد بود.

توصیه می‌کنیم حتی برای مدت کوتاهی مثل یک شبانه‌روز، دیتاکس شبکۀ اجتماعی را تجربه کنید و تجربه و احساس خودتان را حتماً با ما به اشتراک بگذارید.