لیلا حاتمی که حالا نزدیک به سی سال تجربه مداوم بازیگری در سطح اول سینمای ایران را پشت سر خود میبیند، قبل از هر چیز، به واسطه ظاهر انعطافپذیر و چهره گریمخورش، مورد توجه سینمای ایران قرار گرفته است. او در مقام یک بازیگر حرفهای کاملا از فیزیک بدنی خود مراقبت میکند تا امکان ایفای نقشهای متنوع را داشته باشد؛ ضمن اینکه چهره معصوم و صورت طبیعی او نیز امکان اجرای طیف گستردهای از نقشها را برای حاتمی به ارمغان آورده است. به همین دلیل است که در کارنامه لیلا حاتمی هم نقشهای اصطلاحا شیکی مثل «مردی بدون سایه» و «در دنیای تو ساعت چند است» به چشم میخورد و هم بازی کاراکترهایی از طبقات پایین اجتماع مانند «سالاد فصل» و «رگ خواب» را به نحوی شایسته جلوی دوربین برده. در این میان اما، او بیشتر از هر نقشی، در کاراکترهای ظاهرا ساده اما باطنا عمیق زنان طبقه متوسط، درخشان و توانمند ظاهر میشود که بیراه نیست اگر شاخصترین نمونه نقشآفرینی حاتمی در این قبیل آثار را فیلم ماندگار «جدایی نادر از سیمین» بدانیم.
پرهیز از تکرار، مهمترین خصلت بازیگری لیلا حاتمی است و بازیگری که در سالهای متمادی فعالیتش در سینما ممکن بود راه کلیشه شدن را در پیش بگیرد، با انتخابهای درست و به موقع حیات خودش در سینما را استمرار بخشیده و تا به امروز همیشه برگ برنده تازهای برای رو کردن داشته است. دقت در انتخاب نقشها به او این اجازه را داده که تهدید تکراری شدن را به فرصت همدلی برانگیز بودن مبدل سازد. ماجرا از این قرار است که لیلا حاتمی سالهاست یک چهره شناخته شده و آشنا برای مخاطبان سینمای ایران محسوب میشود؛ اما او همیشه با هوشمندی این آشنایی را سکوی پرتابی برای خلق یک شخصیت جدید قرار میدهد و با اضافه کردن جزئیات تازه به کاراکترهای سینمایی، از ارتباط عاطفی خودش با مخاطب استفاده میکند.
اگرچه مثل هر بازیگر دیگری، نقشهای متوسط هم در کارنامه بازیگری لیلا حاتمی وجود دارند و بارها پیش آمده که فیلمهای با نقشآفرینی او با استقبال کم مردم روبرو شدهاند؛ اما این بازیگر کارکشته سینمای ایران، اغلب درست در زمانی که خطر به تکرار افتادنش وجود دارد، با یک انتخاب آگاهانه و دقیق، جایگاه خودش را در سینمای ایران مستحکم میکند. اوایل دهه هشتاد و زمانی که با چند انتخاب متوسط، به نظر میرسید لیلا حاتمی در سراشیبی نزول قرار گرفته، با ایفای نقش نرگس در فیلم خوشساخت «ارتفاع پست» ابراهیم حاتمیکیا و ارائه آن مونولوگ فراموشنشدنی در هواپیما، ظرفیتهای خودش را به سینمای ایران یادآوری کرد.
در میانههای دهه هشتاد، با اجرای تر و تمیز نقش شکوه در «بیپولی» حمید نعمتالله شمه تازهای از تواناییهایش را به رخ کشید و چند سال بعد پس از سه چهار تجربه معمولی، در اثر تحسین شده مازیار میری، یعنی «سعادتآباد»، نشان داد که هنوز یک گل از صد گلش هم شکوفا نشده.
به پشتوانه تلاقی انتخابهای درست و به موقع با اجراهای پرظرافتش، حالا طاقچه خانه و فهرست افتخارات لیلا حاتمی هم خود یک حکایت مجزاست؛ لیست متنوع و قابل افتخاری که با حدود ده جایزه بازیگری از چهار رویداد سینمایی اصلی در ایران، چندین جایزه بینالمللی بازیگری و انبوهی از نامزدیها در جشنوارههای مختلف، آذین بسته شده. او فقط در جشنواره فیلم فجر دوازده نامزدی سیمرغ، یک دیپلم افتخار برای فیلم «لیلا» اثر داریوش مهرجویی و دو سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اصلی زن برای «بیپولی» و «رگ خواب» حمید نعمتالله به دست آورده که دومی مشترک بوده است.
به علاوه، نگاهی به نقشهای شاخص کارنامه کاری لیلا حاتمی نشان میدهد که او بازیگری کاملا حرفهای و منعطف است که از پس همکاری با کارگردانهای مختلف و نگاههای گوناگون به خوبی برآمده؛ از سبک محتوامحور حاتمیکیا گرفته تا کیمیایی و مهرجویی باتجربه و فرهادی صاحبسبک در سطح جهان، لیلا حاتمی همیشه با حرفهایگری وظیفه خود را در فیلمهایی با جهانهای جدا از هم به خوبی انجام داده است. او حتی زمانی که بر سر ادامه همکاری با فریدون جیرانی در سریال «نهنگ آبی» به مشکل خورد هم با سعه صدر و بدون اینکه حواشی ایجاد شده لطمهای به کل مجموعه بزند، جدایی توافقی را انتخاب کرده و با حفظ احترام متقابل از این پروژه کنار کشید.
یکی از خبرهای داغ و ویژه سینما در هفتههای اخیر به انتخاب لیلا حاتمی برای فیلم جدید ترنس مالیک، کارگردان شهیر و پرافتخار سینمای جهان، اختصاص داشت. اگرچه منشاء این خبر به سایت IMDb بازمیگردد و هنوز توسط عوامل فیلم «آخرین سیاره» رسما اعلام نشده؛ اما با توجه به اینکه گفته شده بود حاتمی نقش مریم مجدلیه در این فیلم را پذیرفته است، احتمال صحت آن اصلا کم نیست، چرا که چهره معصوم حاتمی کاملا برای ایفای این نقش مناسب به نظر میرسد. از سوی دیگر، با توجه به گسترش فعالیتهای بینالمللی پیمان معادی و شهاب حسینی در سالهای اخیر که با حاتمی در فیلم «جدایی نادر از سیمین» همراه بودند، انتخاب شدن او برای ایفای نقش در آثار جهانی چندان دور از ذهن نیست و این فیلم میتواند نقطه عطفی در کارنامه سینمایی لیلا حاتمی باشد.
نوشته نگاهی به کارنامه لیلا حاتمی – درخشش مستمر دختر سینما اولین بار در مجله نقد فیلم گردی. پدیدار شد.
mag.filmgardi 