آلفرد هیچکاک از جمله نوابغ سینمای جهان به شمار میرود که نزد سینمادوستان خاص و عام از محبوبیت ویژهای برخوردار است. او در ۶ دهه، در ساخت بیش از ۵۰ فیلم شرکت داشت و به جرات میتوان گفت، تنها کارگردانی بود که شهرت و اعتباری بیش از بازیگران سینما داشت.
لذتبخشترین چیز برای من این است که ساعت ۶ به خانه بروم و همسرم را در حالی که منتظر من است، ببینم؛ سپس با یکدیگر یک لیوان نوشیدنی بنوشیم و او… و. این بخشی از اظهارات سر آلفرد جوزف هیچکاک است که به گواه بسیاری از نشریات تخصصی سینمایی، بهترین یا جزو ۱۰ فیلمساز برتر تاریخ سینماست.
مجله مووی میکر هیچکاک را تأثیرگذارترین فیلمساز همه دورانها معرفی کرد و اکثریت قریب به اتفاق، او را یکی از مهمترین هنرمندان تاریخ سینما میشناسند. نشریه معتبر سینمایی سایت اند ساوند آلفرد هیچکاک را، بهترین کارگردان تمام ادوار سینمای انگلیس معرفی کردهاست. مجله سینمایی توتال فیلم، او را بزرگترین کارگردان سینمای جهان در تمام دورانها برگزید. در نظر سنجی بنیاد فیلم آمریکا ۴ فیلم آلفرد هیچکاک به نامهای سرگیجه، روانی، شمال از شمال غربی و پنجره پشتی در فهرست ۱۰۰ فیلم برتر ۱۰۰ سال گذشته سینمای آمریکا قرار گرفتند.
زندگی شخصی و عقاید هیچکاک
«آلفرد هیچکاک» در ۱۸۹۹ میلادی در خانوادهای فقیر و ۵ نفره متولد شد، پدرش سبزیفروش و مادرش خانهدار بود. او در زمان حیات بیش از ۶۰ فیلم ساخت که از جمله آنها میتوان به «پرندگان»، «روانی»، «مرد عوضی»، «آقا و خانم اسمیت» و «مارنی» اشاره کرد.
او در خصوص نخستین تجربه کاری خود گفته است: طبیعتا من یکی از طرفداران جوانان هستم. من نخستین فیلمنامهام را در ۲۲ سالگی نوشتم و اولین فیلمم را ۲۵ سالگی کارگردانی کردم، بنابراین من متعلق به جوانان هستم. امروز زمانی که میبینم، برخی مینویسند، من ۷۰ سالهام، میگویم این یک دروغ نفرین شده است، من دو ۳۵ سال سن دارم.
هیچکاک در ۱۹۴۰ میلادی وارد هالیوود شد و نخستین فیلم هالیوودیاش با نام «ربکا» را ساخت.
به گفته خودش او انسانی خجالتی و شوخطبع و گاهی نیز غیرعادی بود، آنچنانکه عادت داشت هر گاه سر صحنه فیلمبرداری چای یا قهوه مینوشید، فنجان و نعلبکی را بدون توجه به عواقبش به پشت سرش پرتاب میکرد!
از هیچکاک به عنوان استاد تعلیق در سینمای دنیا یاد می شود و سینمادوستان او را با فیلم های معمایی و رازآلود که عموما با قتل همراه است می شناسند. خود او درباره رویکردش در فیلمسازی و تاثیری که این گونه سینمای وحشت برجامعه می گذارد گفته است: خوب به نظر من این فیلمها ممکن است بر روی افرادی با ذهن مریض تاثیر بگذارد اما فکر نمیکنم بر افراد سالم و معصوم چنین تاثیری داشته باشد.
یک بار در جایی خواندم که یک مرد که سه زن را به قتل رسانده، قبل از کشتن سومین زن فیلم «روانی» من را دیده است، خوب من میخواهم بپرسم او قبل از کشتن دومین زن چه فیلمی دیده بود؟ شاید قبل از کشتن اولین زن هم یک لیوان شیر خورده باشد، حتما آن وقت باید خوردن شیر را ممنوع کنیم!؟
زمانی که فیلم «روانی» به نمایش درآمد، پسر جوانی پیش من آمد که حدودا ۹ یا ۱۰ ساله بود و از من پرسید آیا در فیلمهایت از خون جوجهها استفاده میکنی و من در جواب گفتم نه از سس شکلات استفاده میکنم و او تشکر کرد و رفت. نکته قابل توجه این است که این کودک با تمام سن کمش به خوبی میداند که این یک فیلم است و آنچه که به تصویر کشیده میشود واقعیت ندارد.
هیچکاک در۱۹۷۹ میلادی هنگام دریافت جایزه یک عمر دستاورد حرفهای با دوستانش مرتب در اینباره که به زودی خواهد مرد شوخی میکرد و کمتر از یک سال بعد نیز تسلیم مرگ شد.
سبک و ویژگی فیلمسازی هیچکاک
هیچکاک به خوبی فضاسازی و قصهگویی را میشناخت. او قدرت عجیبی در سرگرم کردن مخاطبان خود داشت و میتوان او را از پیشروترین فیلمسازانی دانست که در کنار حفظ ارزشهای هنری به سرگرم کردن مخاطبان خود بیش از هر چیز اهمیت میدهد و در راستای این هدف با خلاقیت بالایی که داشت توانست، تعلیق و بسیاری از تکنیک های دیگر را به خوبی وارد سینما کند.
هیچکاک در تقطیع پلانها، دکوپاژ، میزانسن، موسیقی و… به فضا و مضمونی که قصد داشت، دست مییافت و از این رو او را میتوان فیلمسازی واقعی دانست که ارزش سینما را بیش از هر چیز در سرگرم کننده بودن میبیند.
حمید زرگرنژاد کارگردان و کارشناسی سینما درباره سبک کارگردانی و فیلمسازی این نابغه بیبدیل سینمای دلهره گفته است: هیچکاک بر فیلمنامهنویسی در سینما تأثیر بزرگی گذاشت و با مخاطبشناسی دقیق آثاری خلق کرد که مخاطبان عام و خاص سینما به آثار توجه کردند. زیبایی شناسی موجود در آثار این کارگردان به قدری دقیق و غنی است که با گذشت زمان چیزی از ارزشهای این کارگردان کم نشده و هنر هیچکاک به عنوان یک فیلمساز تأثیرگذار در سینما نقش دارد.
از مهمترین آثار سینمایی این کارگردان میتوان به فیلمهای «مردی که زیاد می دانست»، «ربه کا»، «طناب»، «پنجره پشتی»، «مرد عوضی»، «سرگیجه»، «شمال از شمال غربی»، «روانی» و «پرندگان» اشاره کرد.
دیدگاه های برخی از مشاهیر سینما پیرامون هیچکاک
اینگرید برگمن بازیگر شهیر سوئدی و هالیوود: او پرتوقعترین، بیمنطقترین، از خود راضیترین و مسخرهترین کارگردانی بود که با او همکاری داشتم. با همه این حرفها او جزو بهترین و خلاقترین کارگردانان سینما بود. هیچکاک با فاصله بسیار نسبت به دیگر کارگردانها، بهترین فیلمساز دنیا بود.
اورسون ولز فیلمساز برجسته آمریکایی: او موقعی که از انگلیس به آمریکا آمد و نخستین فیلم مهمش ربکا را در ۱۹۴۰ میلادی ساخت، من یک جوان ۲۴ ساله بودم. سال بعدش که من همشهری کین و یکسال بعد از آن که آمبرسونهای باشکوه را ساختم، شنیدم که گفته بود: این پسرک! اورسون ولز چند سری عکس را سرهم میکند و اسمش را فیلم میگذارد. من از فیلمهای این پسرک و فیلمهای مشابه آن بیزارم. بعد از آن بود که من از هیچکاک به شدت میترسیدم، اگرچه دلم میخواست کلک این مرد مغرور و چاق را بکنم. من تا وقتی او مرد از آلفرد میترسیدم. اصلا برای همین است که وقتی او مرده اینچنین میتوانم دربارهاش حرف بزنم.
فرانسوا تروفو فیلمساز و منتقد فرانسوی: زیر ظاهر مردی مطمئن به خویش، هزلگو و نیشزن، مردی حساس، صدمهپذیر و عاطفی نهفته است. مردی که عواطفی را که میخواهد به تماشاگران آثارش منتقل سازد، خود عمیقا و به شدت احساس میکند. مردی که در تجسم ترس در سینما نظیر ندارد، خود موجودی است، بسیار ترسان و من تصور میکنم که این جنبه از شخصیتش در توفیق او اثر مستقیم داشته است.
نوشته فیلم محبوب من – سینمای آلفرد هیچکاک اولین بار در مجله نقد فیلم گردی. پدیدار شد.
mag.filmgardi 