جشنواره لوکارنو ۲۰۲۰ و نوآوری‌‌ هایش

جشنواره فیلم لوکارنو، طی تصمیمی بی‌‌سابقه در ۵۰ سال اخیر، اکران‌‌های منحصر به فرد خود در فضای باز را امسال برگزار نخواهد کرد. اکران‌‌های فضای باز لوکارنو آگوست هر سال در میدان معروف ‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍پیاتزا برگزار میشد. پیشتر، هفتاد و سومین دوره‌‌ی جشنواره لوکارنو به دلیل شیوع کوید-۱۹ لغو شده بود.

اکران‌‌های شبانه جشنواره لوکارنو، که از تاریخ ۶ آگوست ۱۹۷۱ آغاز شده، سالانه حدود ۸۰۰۰ تماشاگر را گرد هم می‌‌آورد. «مارماهی میلیون دلاری» کمدی جنایی سالواتور سامپری کارگردان ایتالیایی، اولین فیلمی بود که به این صورت اکران شد.

در اوایل دهه‌‌ی ۷۰ میلادی، خلق یک پرده سینمایی موقت با قابلیت استفاده‌‌ی مجدد، آن هم در مقیاس بزرگ عملیاتی شجاعانه به شمار می‌‌آمد که با طرز فکر ساختارگرایانه‌‌ی آن دوران نیز همگام بود. این تنها یکی از نوآوری‌‌های جشنواره لوکارنو طی حیات ۷۲ ساله اش است؛ نوآوری‌‌هایی که بر اقتدار این جشنواره افزوده‌‌اند‍.

اکنون با گذشت حدود ۵۰ سال از آن زمان، گروه برنامه‌‌ریزی لوکارنو همراه با لیلی هنستین، مدیر هنری جشنواره، از نوآوری نامتعارف دیگری پرده‌‌برداری می‌‌کنند. آن‌ها تصمیم گرفتند جشنواره را صرفاْ به صورت آنلاین برگزار نکنند و در ساختار معمول آن تغییراتی ایجاد کردند؛ لوکارنو روش ترکیبی و کاملاْ متفاوتی با عنوان «لوکارنو، برای آینده‌‌ی فیلم‌‌ها»  ارائه کرده، که قرار است طی ۵-۱۵ آگوست، تاریخ‌‌های اولیه‌‌ی این جشنواره، اجرا شود.

ژرف اندیشی

هنستین می‌‌گوید: «ما سعی کردیم درباره‌‌ی جشنواره تجدید نظر کنیم تا هم بتوانیم واکنش مناسبی به شرایط کنونی نشان دهیم و هم در مورد آینده‌‌ی جشنواره لوکارنو در بلند مدت به اندیشه‌‌های عمیق‌‌تری دست یابیم. در این راستا، مجبور شدیم به این پرسش‌‌ها پاسخ دهیم: جشنواره‌‌ها به چه کار می‌‌آیند؟ اولویت‌‌های ما چیست؟ چگونه می‌‌توانیم بیشترین کمک را به فیلم‌‌ها بکنیم؟ واقعیت این است که در شرایط عادی، زمان کافی برای چنین تفکراتی نداریم.»

پس از آن‌‌که اواسط آوریل مشخص شد امکان برگزاری جشنواره به صورت معمول آن وجود ندارد، یکی از بزرگ‌‌ترین تصمیماتی که مدیران جشنواره اتخاذ کردند این بود که آیا رقابت‌‌ها، با حفظ شکل مرسوم خود، به صورت آنلاین برگزار شود یا خیر.

در نهایت تغییرات زیادی اعمال شد و تنها یک بخش از جشنواره بدون تغییر و کماکان به رویه‌‌ی سابق خود به فعالیت ادامه خواهد داد؛ بخش مسابقه‌‌ای یوزپلنگ‌‌های فردا، که میان فیلم‌‌های کوتاه و میان‌‌مدت برگزار می‌شود. امسال بخش جانبی جشنواره ۳۰ ساله خواهد شد. هنستین می‌‌گوید: «مسئله‌‌ی اصلی برای ما این بود که دریابیم چه چیزی در کوتاه مدت به نفع فیلم‌‌هاست و همچنین، چه چیز در دراز مدت به نفع جشنواره و فیلم‌‌هاست. و این‌‌که چگونه می‌‌توانیم در دراز مدت از جشنواره حمایت کنیم؟ ما می‌‌دانیم بعضی فیلم‌‌های مستقل کوچک امیدوار بودند زیر نام جشنواره لوکارنو، اکران آنلاین ویژه داشته باشند و از این طریق به منافعی دست یابند. با وجود این، اعتقاد داریم تنوع برنامه‌‌های ما و اکران در جوار فیلم‌‌های مطرح‌‌تر نیز برای این دسته از فیلم‌‌ها مزایایی خواهد داشت. اگر قرار بود به اجرای آنلاین اکتفا کنیم، این موقعیت از دست می‌‌رفت.»

جشنواره لوکارنو در اقدامی پیشگامانه ۲۲۰ هزار دلار از مبلغ جایزه‌‌ی خود را به رویداد رقابتی جدید خود، با عنوان «فیلم‌‌های پس از فردا»، اختصاص داد. این نوآوری با هدف حمایت از تولیداتی صورت گرفته که شیوع کرونا در مرحله‌‌ای از ساختشان به آن‌‌ها خسارت مالی وارد کرده است.

فیلم‌‌ها در دو بخش به رقابت خواهند پرداخت: بخش بین‌‌الملل و بخش تولیدات سینمای سوئیس. در هر بخش ۱۰ فیلم شرکت داده شده‌‌اند و فیلم برگزیده‌‌ی هر بخش جایزه‌‌ی نقدی و سخاوتمندانه‌‌ی ۷۲۰۰۰ دلاری دریافت می‌‌کند.  آخرین آثار کارگردانانی همچون  لوکرسیا مارتل، لو دیاز، لیساندرو آلفونسو در بخش بین‌الملل و پیر-فرانسوا سوتر و آنا لوییف در بخش سینمای سوئیس حضور خواهند داشت.

هنستین می‌گوید: «از آن‌جا که پیشتر، کاری مشابه این صورت نگرفته بود، خودمان می‌بایست تمام مراحل را از ابتدا انجام می‌دادیم، مثلأ باید تصمیم می‌گرفتیم کدام فیلم شایستگی حضور در لوکارنو را دارد؛ آیا برای انتخاب پروژه‌ها فراخوان بدهیم یا این‌که آثار معدودی را به جشنواره دعوت کنیم؛ همچنین باید تصمیم می‌گرفتیم آثار را به چه طریقی به نمایش بگذاریم.»

در نهایت لوکارنو تصمیم گرفت ملاک‌ها و معیارهای سفت و سختی نداشته باشد. به علاوه، نحوه‌ی ارائه‌ی هر پروژه را به فیلم‌سازان آن پروژه واگذار کرد؛ به این صورت که فیلم‌سازان بر اساس نوع پروژه‌شان، متن و تصاویری را برای نمایش انتخاب می‌کنند. هنستین تأکید می‌کند که این یک رویداد صنعتی و سرمایه‌گذاری نیست و قرار نیست پروژه‌های سینمایی را به حرفه‌ای‌های صنعت سینما معرفی کند.

برای هر بخش، هیئت داوران جداگانه‌ای، متشکل از فیلم‌سازان، در نظر گرفته شده است. اعضای هیئت داوران بخش بین‌الملل، که فیلم‌های «پس از فردا» را داوری خواهند کرد، از این قرارند: کلی رایکارد، ناداو لپید، لموهنگ جرمی موزز. جشنواره با «آخرین گاو» ساخته‌ی کلی رایکارد افتتاح خواهد شد. ناداو لپید، کارگردان اسرائیلی، پیشتر برای فیلم «مترادف‌ها» جایزه‌ی خرس طلایی برلیناله را از آن خود کرده بود. لموهنگ جرمی موزز، فیلم‌نامه نویس، کارگردان و فیلم‌برداری اهل لسوتو است (کشوری در آفریقای جنوبی)، که سال ۲۰۱۹ برای فیلم «این تدفین نیست، رستاخیز است» برنده‌ی جایزه‌ی ساندنس شد.

هیئت داوران بخش سینمای سوئیس عبارتند از آلینا ماراتزی، ماتیاس پینیرو و محسن مخملباف. آلینا ماراتزی کارگردان سوئیسی‌ست که در سال ۲۰۰۲ تقدیر ویژه‌ی لوکارنو را برای فیلم «به خاطر یک ساعت بیشتر با تو بودن» به دست آورده است. ماتیاس پینیرو، کارگردان، نویسنده و هنرمندی اهل آرژانتین‌ است که فیلم «هرمیا و هلن» را در کارنامه‌ی خود دارد. محسن مخملباف فیلمسازی ایرانی‌ست که در سال ۱۹۹۶ توانست جایزه‌ی ویژه‌ی هیئت داوران لوکارنو را برای فیلم «نون و گلدون» به دست آورد. این فیلم امسال در بخش «گشتی در میان برندگان پیشین لوکارنو» حضور خواهد داشت. اسامی برندگان جشنواره روز ۱۴ آگوست اعلام خواهد شد.

هنستین می‌گوید: «این مسئله برایمان مهم بود که هیئت داورانی صرفأ متشکل از فیلم‌سازان داشته باشیم. فکر کردیم این کار نوعی حس همبستگی ایجاد می‌کند. فیلم‌سازان شرکت کننده هیچ‌گونه قید و‌شرطی برای انتخاب پروژه‌هایشان ندارند، و حتی می‌توانند پروژه‌ها و تولیداتی متفاوت از آن‌چه پیشتر برای ما ارسال کرده بودند را به هیئت داوران ارائه دهند. پیدا کردن فیلمسازانی که آماده‌ی پیوستن به هیئت داوری باشند کار پردردسری بود. وقتی جشنواره عضوگیری برای هیئت داوران را آغاز کرد، بسیاری از فیلم‌سازان کار خود را از سر گرفته بودند. آن‌ها به منظور مقابله با چالش‌های دوران کرونا، پروژه‌های پیشین خود را با ترکیب‌بندی متفاوتی دوباره به راه انداخته بودند.»

هنستین ، که از ترکیب نهایی هیئت داوران لوکارنو راضی‌ست، می‌گوید : «فیلم‌سازان بسیاری پیام‌های حمایت خود را برای ما ارسال کردند، اما بیشتر آن‌ها مشغول به کار بودند و وقت خالی نداشتند. اعضایی که در نهایت برای عضویت هیئت داوران انتخاب شدند، همان ویژگی هایی را دارند که لوکارنو همواره در هیئت داوران خود جستجو می‌کرده است؛ ترکیبی از فیلم‌سازانی با سبک‌ها و سابقه‌های متفاوت، که حتی از نظر میزان تجربه نیز با یکدیگر تفاوت دارند. به عنوان مثال، نگاهی به هیئت داوران بخش بین‌الملل بیاندازید؛ دو تن از اعضا شناخته شده و نامدارند، در حالی‌که عضو سوم استعدادی نوظهور است.»

همه‌ی رویدادهای لوکارنو به صورت آنلاین برگزار نمی‌شود. از آن‌جا که خوشبختانه وضعیت سلامتی در سوئیس رو به بهبود بوده است، جشنواره امیدوار است برنامه‌های اکران فشرده‌ای را در ۳ مرکز اصلی خود برگزار کند؛ گرن رکس، پالاسینما و مورالتو پالا ویدئو. حتی تصمیم بر آن شد که فیلمی نیز به عنوان فیلم افتتاحیه‌ی جشنواره انتخاب شود، که روز ۲۹ جولای نامش اعلام شد.

این برنامه حول ۴ محور می‌گردد؛ بخش رقابتی یوزپلنگ‌های فردا، گزیده‌ای از فیلم‌های منتخب تاریخچه‌ی ۷۲ ساله‌ی جشنواره، ۱۰ فیلم منتخب «درهای باز» (جشنواره لوکارنو طی ۱۷ دوره بخشی موسوم به «درهای باز» را به منظور حمایت از سینمای کشورهای جنوبی و شرقی برگزار کرد.) و بخشی موسوم به Carte blanche  (کارت سفید) که توسط هنستین گزینش شده و به منظور غافلگیر کردن تماشاگران اطلاعاتی درباره‌اش منتشر نشده است.

یکی دیگر از اقدامات جالب لوکارنو از این قرار است: از فیلم‌سازان شرکت کننده در بخش «پس از فردا» درخواست شد از میان ۱۴۰۰ فیلمی که از سال ۱۹۴۶ تا کنون در این جشنواذه شرکت کرده‌اند، دست به گزینش بزنند و تعدادی را برای بخش مربوط به کاوش تاریخچه‌ی جشنواذه انتخاب کنند.

هنستین در این بار می‌گوید: «کار جالبی بود، چون با وجود تعداد زیاد فیلم‌سازان و سلیقه‌ی متفاوت آن‌ها، چند فیلم ۲ یا ۳ مرتبه  توسط اشخاص مختلف برگزیده شدند.» به گفته‌ی وی نام فیلم‌هایی که بیشترین رأی را آورده‌اند از این قرار است: «قاره‌ی هفتم» ساخته‌ی میشائیل هانکه ، «تهاجم» ساخته‌ی هوگو سانتیاگو، «زمین محنت‌زده» ساخته‌ی گلوبر روشا، «کابوس معطر» ساخته‌ی کیدلت تاهیمیک، کارگردان فیلیپینی.

هنستین که طی زمان برگزاری جشنواره در لوکارنو خواهد بود، می‌گوید کنجکاو است ببیند تماشاگرانی که در اکران‌ها حضور خواهند یافت، متعلق به کدام قشر و گروه جامعه‌اند. جشنواره به صورت معمول آن برگزار نخواهد شد، با وجود این، میزان اقامت در هتل‌ها، طی تاریخ جشنواره، بالاست. البته  به دلیل شیوع کرونا، سوئیسی‌ها در خانه مانده‌اند. و این یعنی امسال احتمالأ با مخاطبان جدیدی روبرو خواهیم شد، که اتفاق خوبی است.

نوشته جشنواره لوکارنو ۲۰۲۰ و نوآوری‌‌ هایش اولین بار در مجله نقد فیلم گردی. پدیدار شد.

source https://mag.filmgardi.com/7701-2/