یکی از تمهای سینمایی محبوب در تاریخ سینما، تم فرد علیه سیستم است. در این فیلمها عمدتا یک قهرمان علیه سیستم فاسد طغیان میکند و در تلاش برای زمین زدن آن بر میآید. در این اینفوگرافیک به معرفی آثار با این تم پرداختهایم.
دانیال هاشمیپور: سانشوی مباشر (۱۹۵۴، کنجی میزوگوچی)
روایت پر از رنج و محنت کنجی میزوگوچی در سانشوی مباشر چنان تاثیر عاطفی عمیقی بر مخاطب میگذارد که خلاصی از آن تا مدتها برایش میسر نخواهد بود. میزوگوچی در این جیدایگکی درجه یکش خروش یک فرد از سطوح پایین اجتماع علیه سیستم فاسد – در این جا علیه نظام فئودالی – را چنان درخشان به تصویر کشیده که در تاریخ سینمای ژاپن و جهان بیسابقه است.
هیچکدام از این دردها اما به اندازهی سکانس پایانی دیدار دوبارهی پسر و مادر پس از سالها و آن کرین شگفتانگیز و طلایی دوربین و آن کشاورز در لانگشات تاثیرگذار نیست.
شهرزاد شاهکرمی: مردی برای تمام فصول (۱۹۶۶، فرد زینهمان)
مضمونی در فیلم مردی برای تمام فصول وجود دارد که گویی قدمتی به اندازهی تاریخ قدرتطلبی بشر دارد. چنانکه در همه جای جهان و در همهی ادوار تاریخ، آسمان همین رنگ بوده است. به رنگ مردمان فرومایه، نابخرد و پست که همواره به قدرت میرسند، انسانهای شایسته را به زیر میکشند و عاقبت آنها هم مانند شایستگان خواهند مرد.
شاید اکنون در بازخوانی این فیلم، آنچه که سر توماس مور بر سر آن ایستادگی میکند و به دار آویخته میشود، عقیدهای متعصبانه خوانده شود. اما آنچه مهم است درون خود شخصیت پنهان است؛ عقیدهای که به عمل تبدیل میشود.
عباس نصراللهی: سرپیکو (۱۹۷۳، سیدنی لومت)
سیدنی لومت به مدد خلق شخصیتی یکه و سرکش در ادارهی پلیس آمریکا که همواره در حال انتقال از این شهر به آن شهر و از قسمتی به قسمت دیگر است به لایههای زیرین پلیس آمریکا میرود و کثافت وتعفن موجود در آنجا را تصویر میکند.
همه در حال رشوه گرفتن هستند و هیچکسی هم نیست که در مقابل آنها بایستد. تنها سرپیکوست که تبدیل میشود به یک نفر در مقابل یک سیستم شناخته شده. «سرپیکو» با داشتن شخصیتی به یادماندنی با اجرای تماشایی «آل پاچینو»، یکی از آثار نمونهای در نمایش فرد مقابل سیستم است.
سیدمحمد نیاکی: شجاع دل (۱۹۹۵، مل گیبسون)
آنهایی که در دنباله این اندیشهی لئو اشتراوس «برای درک اندیشهی وحشی باید با او و مثل او زندگی کرد» و در جهت تکمیل آن هستند نه تنها به ساختار، بلکه به عملکردِ جادویی اسطوره در جامعه ایمان میآورند. به بیانی دیگر اسطوره را راوی کارهای برجسته موجودات مافوق طبیعهای میدانند که ریشه در واقعیت جامعه و دل مشغولیهای مردم دارد و به جهت فاصلهی اراده و کنشمندی در نسبت با مردم است که جنبه رویاگونهای مییابد.
حال در شجاع دل «ویلیام والاس» قهرمان ملی اسکاتلند در برابر ظلم و استعمار انگلستان همان موجود مافوق طبیعه است که ایستادگیاش در مقابل ظلم، فریاد مردم همه زمانهها است که نه جغرافیا میشناسد و نه رنگ و نژاد.
نوشته ترین های فرد علیه سیستم اولین بار در مجله نقد فیلم گردی. پدیدار شد.
mag.filmgardi 