فیلم «روانی» ساختهی آلفرد هیچکاک نقطهی عطفی در سینمای مدرن بود. این فیلم، سینمای ترسناک را به شکل امروزی درآورد و تعدادی از سنتهای قدیمی سینما را شکست، که یکی از آنها قتل نابهنگام کسی بود که به عنوان شخصیت اصلی به تماشاگران معرفی شده بود، یعنی «ماریون کرین» (جنت لی)، آن هم قبل از اینکه فیلم به نیمه برسد.
این فیلم همچنین نوعی ترس و وحشت جدی از دوش حمام را به تماشاگران القا کرد – درست مانند فیلم «آروارهها» که پانزده سال بعد، ساحل رفتن را به کاری ترسناک تبدیل نمود – و هیچکس هم از این وحشت در امان نبود، مخصوصاً ستارهی فیلم. لی که متأسفانه در سال ۲۰۰۴ درگذشت، در سال ۱۹۸۴ در مصاحبهای دیده نشده که در سال ۲۰۱۸ توسط مجلهی «جهان زنان» دوباره به چاپ رسید، مفصل دربارهی اتفاقاتی که در حین ساخت این فیلم افتاد صحبت کرد. هر چند در سالهای اخیر، هیچکاک به بد رفتاری و بیاحترامی با بازیگران زن فیلمهایش مشهور شده است اما لی که فقط در همین یک فیلم با او همکاری داشت از تجربهی بسیار متفاوتی سخن گفت.

تولید روانی بدون مشکل پیش رفت
روانی، با بازی آنتونی پرکینز در نقش بچه ننهی بدنام «نورمن بیتس»، به وسیلهی عوامل سریال تلویزیونی هیچکاک به نام «آلفرد هیچکاک تقدیم میکند» که در آن زمان به شدت محبوب بود و خوب پیش میرفت، ساخته شد. در نتیجه، کار تولیدش چندان دشوار نبود، حداقل تا یک صحنهی خاص. لی به یاد میآورد که به خاطر آمادگی قبلی آقای هیچکاک، ما خیلی ساده و خیلی سریع فیلمبرداری کردیم. برنامه ریزی، طرح کلی و جزئیات همه چی از قبل انجام شده بود. هیچ به همریختگی و بینظمی وجود نداشت. «خب، ببینیم حالا چه کار میکنیم». او خیلی به من احترام میگذاشت اما همه چیز باید در چهارچوب تصورات ذهنی او و دوربین خودش قرار میگرفت. او خیلی خوب میدانست چطور میتواند با دوربین همه چیز را هیجان انگیز کند.»
آمادگی هیچکاک و اعتمادی که به غرایز بازیگری لی داشت به این معنا بود که این بازیگر میتوانست آزادانه با تمام وجود در نقش خود فرو برود و یک بازی طبیعی و متفاوت با آنچه تماشاچیان آن دوران به دیدنش عادت کرده بودند، ارائه بدهد. لی چنان متعهد و مقید بود که در انتهای سکانس مشهور دوش حمام که توسط بیتس چاقو میخورد و میمیرد، بدون استفاده از لنزهای چشمی یا ترفندهای فیلمبرداری – زیر قطرات آب دوش با صورت روی زمین حمام و چشمهای کاملاً باز – کار را به سرانجام رساند.

لی گفت «[هیچکاک] میخواست من از لنزهایی بگذارم که صورتم را ترسناک میکردند …. [اما] شش هفته وقت میبرد تا چشمهایم به آن لنزها عادت کنند و اگر اینطور نمیشد، ممکن بود چشمهایم آسیب ببینند. آقای هیچکاک گفت:«مجبوری خودت تنهایی این کار را انجام بدی.» برای همین حالت صورتم را حفظ کردم و کار آسانی نبود.»
روانی باعث وحشت مادام العمر جنت لی شد
به دلیل ماهیت جنایی صحنهی دوش حمام که باید با تدوین سریعِ برداشتهای مکرر از زوایای مختلف آماده میشد، زمانبرترین بخش کل فیلمبرداری بود. هرچند این صحنه در کل فقط ۴۵ ثانیه از وقت فیلم را به خود اختصاص داد اما برای تهیه آن، در طول هفت روز ۲۰ برداشت مختلف از آن تهیه گردید (منبع: The Vintage News) شاید این یکی از دلایلی باشد که صحنهی مذکور باعث شد لی در تمام عمر خود از یک هراس دائمی رنج ببرد.
او بدون شوخی به مصاحبهگر خود گفت «از آن به بعد دیگر دوش نمیگیرم و فقط از وان استفاده میکنم و وقتی جایی هستم که مجبورم دوش بگیرم، مطمئن میشوم که در و پنجرههای خانه قفل هستند. درب حمام و پرده را باز میگذارم. مهم نیست دوش آب کجا باشد ولی همیشه رو به در میایستم و مراقبم.»
یادتان باشد که این مصاحبه حدود ربع قرن بعد از ساخته شدن روانی انجام شده است. به نظر میآید مشکل لی بهای سنگینی برای یک نقش ساده باشد، اما «روانی» فقط یک فیلم ساده نبود ولی هم اعتراف کرد که از بازی کردن در آن فیلم خوشحال است. وی میگوید: «من در فیلمهای زیادی بازی کردم، اما فکر میکنم اگر یک بازیگر بتواند با یک نقش خاص شناخته شود، خیلی خوشبخت است و از این جهت، من خوشبختم.»
دختر مشهور جنت لی آن صحنهی دوش حمام را بازسازی کرده است
ممکن است ندانید که لی مادر اولین و بزرگترین ملکهی جیغ فیلمهای ترسناک است – «جیمی لی کورتیس» که بازی خارق العادهاش در شاهکار «هالووین» ساختهی جان کارپنتر محصول ۱۹۷۸، الگویی برای تمام کسانی شد که به دنبال کسب این عنوان هستند. در سال ۲۰۱۵، کورتیس صحنهی مشهور مادرش (خب، حداقل بخش عمدهی آن) را در سریال کوتاه «ملکههای جیغ» به تهیهکنندگی «ریان مورفی» در شبکهی فاکس بازسازی کرد.

این سکانس دقیقاً مشابه سکانس اصلی است، تا جایی که قاتل ماسکدار اهریمن سرخِ سریال، پردهی حمام را پاره کرده و با سردرگمی اطراف خود را مینگرد و میبیند که دکتر کتی مانچ با بازی کورتیس، آنجا نیست. کورتیس سپس از پشت به سر او ضربه میزند و سرش را به وان حمام میکوبد و میگوید : «من اون فیلم رو پنجاه بار دیدم!» و سپس با یک مشت جانانه کارش را میسازد.
این بازسازی کمدی فوقالعادهای بود ولی هم احتمالاً از آن خوشش میآمد. در حقیقت، اگر این بازسازی زودتر انجام شده بود، شاید لی میتوانست در سالهای آخر عمرش بدون ترس حمام کند.
نوشته چرا جنت لی بعد از روانی دیگر هرگز به حالت عادی برنگشت؟ اولین بار در مجله نقد فیلم گردی. پدیدار شد.